23 jun De Startgroep: een kansrijke start voor jonge kinderen die nét iets extra’s nodig hebben
Sommige kinderen hebben bij de start van hun schoolloopbaan nét iets meer nodig. Meer tijd, meer rust, meer begeleiding of een omgeving waarin zij zich in hun eigen tempo kunnen ontwikkelen. Voor deze kinderen is binnen de route Kansrijk van Start in het Onderwijs de Startgroep Jonge Kind ingericht: een tijdelijke, kleinschalige onderwijsvoorziening die kinderen helpt om een stevige basis te leggen voor hun verdere schoolloopbaan.
De Startgroep Jonge Kind is ontwikkeld in samenwerking tussen SBO de Tandem/Kiem, SBO Het Baken/Optimus en SWV PO 30 06.
Samen kwamen zij tot een specifieke doelgroep en werkwijze die aansluit bij de visie van het samenwerkingsverband: kinderen vroegtijdig de juiste ondersteuning bieden, met deelname aan regulier onderwijs als uitgangspunt.
Sinds januari 2026 is één van de twee startgroepen gevestigd bij SBO Het Baken in Oss. Het samenwerkingsverband, het Jonge Kind-team, ouders, voorschoolse voorzieningen en scholen werken hier samen aan één doel: kinderen een kansrijke start geven. Vanaf het begin is daarbij de reguliere school betrokken waar naartoe wordt gewerkt.
Hoe werkt zo’n startgroep in de praktijk? Wat levert het op voor kinderen, ouders en scholen? We spreken erover met leerkracht Gabi Polderdijk en directeur Marjo Boef van SBO het Baken en orthopedagoog Jonge Kind Ivon de Groot en coördinator Jonge kind Esmé van Herpen van SWV PO 30 06.
“Deze kinderen hebben vooral tijd, rust en kansen nodig”
De startgroep is bedoeld voor jonge kinderen bij wie al vroeg zichtbaar wordt dat de overstap naar een reguliere kleutergroep niet vanzelfsprekend is. Soms is er sprake van een ontwikkelingsachterstand, een taalontwikkelingsvraag, moeite met prikkelverwerking of sociale en emotionele uitdagingen. Tegelijkertijd is er vaak ook veel ontwikkelpotentieel aanwezig.
“Deze kinderen hebben vooral extra leertijd nodig,” vertelt leerkracht Gabi Polderdijk. “Tijd om te groeien, tijd om vaardigheden te ontwikkelen en tijd om te laten zien wat ze kunnen. In een kleine groep kun je veel beter zien wat een kind nodig heeft. Er is veel ruimte voor individuele aandacht. Je hebt tijd om te observeren, aan te sluiten bij hun ontwikkeling en gericht te werken aan doelen die belangrijk zijn voor een succesvolle overstap naar het regulier onderwijs.” Gabi gaat verder: “Wat in een grote groep soms kan lijken op afgeleid zijn, blijkt in een kleine groep vaak beter te begrijpen. Je ziet beter hoe een kind informatie verwerkt en wat er op dat moment nodig is. Daardoor kun je gerichter ondersteunen.”
De startgroep biedt voorspelbaarheid en veel ruimte voor observatie en begeleiding. De schooldag kent vaste routines, veel herhaling en ruimte om spelenderwijs te leren. Tegelijkertijd wordt er bewust aangesloten bij de interesses van kinderen. “Als een kind gefascineerd raakt door een insect dat ineens in de klas zit, dan laten we dat moment niet voorbijgaan. Juist vanuit die betrokkenheid leren kinderen vaak het meest.”
Ontwikkeling die verder gaat dan de schooldeur
De opbrengsten van de startgroep zijn niet alleen zichtbaar in de klas. Ook ouders merken vaak veranderingen thuis. Kinderen die eerder weinig contact maakten met anderen, zoeken meer verbinding. Kinderen die moeite hadden met taal gaan meer praten. Anderen worden zelfstandiger, flexibeler of krijgen meer zelfvertrouwen.
“Wat ons misschien nog wel het meest raakt, is wat ouders teruggeven,” vertelt Gabi. “Ze vertellen dat hun kind thuis meer praat, meer initiatief neemt of zichtbaar lekkerder in zijn vel zit. Dan zie je dat de ontwikkeling niet stopt bij de schooldeur.”
Ouders als belangrijke partners
De samenwerking met ouders vormt een belangrijke basis onder de startgroep. Door de kleinschaligheid zijn de lijnen kort en is er dagelijks contact. “Ouders kennen hun kind het beste,” zegt Gabi. “Als wij ergens tegenaan lopen, vragen we altijd wat zij thuis zien en wat daar werkt. Die kennis is ontzettend waardevol.”
Ook ouders ervaren de kleinschaligheid vaak als prettig, merkt directeur Marjo. “Soms vinden ouders het spannend als hun kind extra ondersteuning nodig heeft. Dat begrijpen we heel goed. Daarom vinden we het belangrijk dat ouders kunnen zien, ervaren en voelen hoe hier gewerkt wordt. Vaak ontstaat er dan rust en vertrouwen.”
Naast ouders zijn ook andere professionals nauw betrokken. Denk aan voorschoolse voorzieningen, logopedisten, behandelaren, scholen en het jonge-kind-team van het samenwerkingsverband.
Samenwerking als succesfactor
Volgens de betrokkenen is juist die samenwerking de kracht van de startgroep. “Niemand kan dit alleen,” zegt Esmé van Herpen, coördinator van de route Kansrijk van Start in het Onderwijs. “We hebben elkaar nodig om goed te kunnen kijken wat een kind nodig heeft en welke vervolgstap passend is.”
De startgroep is nadrukkelijk geen losstaande voorziening. De kracht zit juist in de samenwerking tussen ouders, voorschoolse voorzieningen, scholen, SBO, het samenwerkingsverband en andere betrokken professionals. “We werken steeds vanuit een duidelijke stip op de horizon,” vertelt Marjo. “Wat heeft dit kind nodig om een volgende stap te zetten? En hoe kunnen we daar samen naartoe werken?”
De startgroep werkt intensief samen met de kleutergroep van SBO Het Baken. Kinderen ontmoeten elkaar tijdens activiteiten en leerkrachten leren van elkaars expertise. “Het brengt veel meer dan het vraagt,” zegt Marjo. “We leren van elkaar, kijken anders naar onderwijsbehoeften en voeren voortdurend het gesprek over wat voor een kind de best passende plek is.” Daarnaast wordt nauw samengewerkt met scholen waar kinderen uiteindelijk naartoe kunnen uitstromen. Die scholen worden al vroeg betrokken bij de ontwikkeling van het kind.
Een brug tussen ondersteuning en regulier onderwijs
Voor SWV PO 30 06 vormt de startgroep een belangrijke schakel binnen de route Kansrijk van Start in het Onderwijs.
Wat de Startgroep onderscheidt van andere onderwijsvormen is dat vanaf de start wordt toegewerkt naar deelname aan het regulier onderwijs. Een voorwaarde om in de Startgroep te kunnen starten, is dat er vanaf het begin een reguliere school betrokken is. Die school van aanmelding denkt mee en werkt samen met de Startgroep, ouders en betrokken professionals toe naar een passende overstap. Wanneer gedurende het traject blijkt dat regulier onderwijs toch niet passend is, wordt samen met ouders en betrokken professionals gezocht naar een andere passende onderwijsplek. “Vanaf het begin kijken we doelgericht vooruit,” vertelt Marjo. “Wat heeft dit kind nodig om die volgende stap te kunnen zetten?”
Volgens Esmé biedt de startgroep kansen voor kinderen die anders mogelijk al vroeg zouden vastlopen en vult daarmee een belangrijke leemte in de regio. “Voorheen zagen we regelmatig kinderen die nog onvoldoende in beeld waren of waarbij scholen twijfelden of een reguliere plaatsing haalbaar was. Dan kwamen kinderen soms direct in gespecialiseerd onderwijs terecht, terwijl ze met de juiste ondersteuning misschien alsnog de stap naar regulier onderwijs konden maken.” De startgroep biedt ruimte om die ontwikkeling zichtbaar te maken. Gabi: “Kinderen krijgen hier de kans om te laten zien wat ze in huis hebben.”
Ivon de Groot, orthopedagoog binnen het Jonge Kind-team, ziet dezelfde meerwaarde. “Veel reguliere kleutergroepen zijn groot. Voor sommige kinderen is dat direct een enorme stap. Dan kan een kleinschalige setting helpen om vaardigheden op te bouwen en de overgang naar regulier onderwijs te vergemakkelijken.”
Een stap richting inclusiever onderwijs
Hoewel de startgroep nog relatief nieuw is, zien de betrokkenen veel kansen voor de toekomst. Hun gezamenlijke ambitie sluit aan bij de beweging naar inclusiever onderwijs: ondersteuning zo vroeg mogelijk organiseren, dichtbij huis en zo passend mogelijk bij wat een kind nodig heeft. “Het mooiste zou zijn als we steeds eerder kunnen ondersteunen,” zegt Marjo. “Dat kinderen niet eerst vastlopen en negatieve schoolervaringen opdoen, maar direct een kansrijke start krijgen.”
Ook Esmé ziet daarin een bredere beweging richting inclusiever onderwijs. “Uiteindelijk wil je dat kinderen zoveel mogelijk dichtbij huis naar school kunnen gaan en de ondersteuning krijgen die nodig is om zich te ontwikkelen. De startgroep laat zien dat daar mogelijkheden voor zijn.”
Meer weten?
De Startgroep maakt onderdeel uit van de route Kansrijk van Start in het Onderwijs van SWV PO 30 06. Professionals die meer willen weten over de werkwijze of mogelijkheden kunnen contact opnemen met het samenwerkingsverband.
Want zoals de betrokkenen zelf zeggen: “Je moet het zien om het echt te begrijpen. Pas als je hier binnenloopt, zie je hoeveel kansen er ontstaan wanneer onderwijs, ouders en professionals samen optrekken rondom een kind.”
